مقاله تاثیر مسایل ارزشی و اخلاقی در علم اقتصاد رشته اقتصاد

مقاله تاثیر مسایل ارزشی و اخلاقی در علم اقتصاد

دسته بندی اقتصاد
فرمت فایل doc
تعداد صفحات 11
حجم فایل 14 کیلو بایت

*مقاله تاثیر مسایل ارزشی و اخلاقی در علم اقتصاد*


بحث در مورد تأثیر مسایل ارزشی و اخلاقی در علم اقتصاد به دهه­های اول قرن بیستم برمی­گردد و با ظهور اثبات­گرایی منطقی در اروپا این بحث شدت می­یابد به­طوری كه اغلب اقتصاددانان علم اقتصاد را به دو شاخه كلی اقتصاد دستوری و اقتصاد اثباتی تقسیم می­كنند و معتقدند كه اقتصاد دستوری دارای بحث­های اخلاقی و ارزشی و اقتصاد اثباتی براساس واقعیت­هاست و تنها اقتصاد اثباتی از نظر علمی ارزشمند می­باشد. اما این اقتصاد دارای همان مبانی سیستماتیك و فكری آدام اسمیت است و نمی­تواند فارغ از بحث­های متافیزیكی و ارزشی باشد. جداسازی علم اقتصاد در مبانی اجتماعی و فكری موجب شده است كه این علم به صورت یك علم جهان­شمول در نظرگرفته شود و نسخه­های یكسان اقتصادی برای جوامع و فرهنگ­های اقتصادی مختلف پیچیده شود. این بحث هم از جهت روش­شناسی علم و هم از جهت سیاست­گذاری اقتصادی مهم است. این مقاله تلاشی در جهت باین این مطلب كه علم اقتصاد دارای پایه­های اخلاقی و فلسفی است و نمی­توان آن را بدون در نظر گرفتن این مبانی بررسی كرد.

زمانی می­توان از یك مكتب اقتصادی دركی درست داشته باشیم كه پایه­های فكری و فلسفی آن را بفهمیم و دوره تاریخی و اجتماعی ظهور آن را بشناسیم. انتقاد از دیدگاه­های اقتصادی مكاتب مختلف بدون در نظر گرفتن مبانی فكر ی و اخلاقی آن مكتب، انتقادی سطحی خواهد بود و نمی­توان صرفاً با اهداف و معیارهای یك مكتب خاص دیدگاه­های اقتصادی سایر مكاتب را زیر سؤال برد. اصیل­ترین روش نقد مكاتب اقتصادی مطابقت دادن اصول فلسفی- اخلاقی دیدگاه­های اقتصادی آنها با واقعیت­های تاریخی و اجتماعی است. اما در بسیاری از نقدها در مورد این موضوع تأمل نمی­شود. این مقاله با مروری كوتاه بر افكار كارل ماركس، آدام اسمیت و دیدگاه­های اقتصادی اسلام نشان می­دهد كه بدون دریافت دقیق بینش­های فلسفی یك مكتب اقتصادی، فهم دیدگاه­های اقتصادی آن به درستی امكان­پذیر نخواهد بود و همان­طور كه افكار فلسفی و اخلاقی در شكل­گیری اقتصاد ماركسی و اسلامی تأثیر دارند در شكل­گیری دیدگاه­های اقتصاد لیبرالیسیتی نیز مؤثرند و نمی­توان اقتصاد لیبرالیستی را فاقد اندیشه­های فلسفی و اخلاق دانست.

 

مقدمه

شاید هیچ علمی مانند علم اقتصاد این­گونه درمعرض جدال، میان اندیشمندان خود نیست. این جدال نه تنها در مورد ظاهر نظریه­ها بلكه دربارة مبانی فكری، فلسفی و اخلاقی آنها نیز هست. اختلاف­نظر در علم اقتصاد چنان عمیق است كه موجب به وجود آمدن دیدگاه­های كاملاً مخالف با هم شده است. گویی كه این دیدگاه­ها از علوم جداگانه­ای نشئت می­گیرند ولی همگی به یك موضوع می­پردازند. این اختلاف ناشی از تفاوت در نوع جهان­بینی و تلقی آنها از انسان و محیط پیرامونی اوست. نوع جهان­بینی و تلقی از انسان در دوران­های مختلف تاریخی و به تبع آن در مكاتب مختلف فكری تفاوت داشته و این تفاوت عاملی مهم در شكل­گیری نظریه­های اقتصادی متنوع بوده است. درك دقیق این نظریه­های اقتصادی بدون بررسی مبانی فكری، تاریخی و اجتماعی امكان­پذیر نخواهد بود. علاوه بر این، مقبولیت یك تفكر خاص در جامعه به عواملی دیگر به غیر از مطابقت با واقعیت بستگی دارد، مسایل سیاسی، ایدئولوژیك و انتظارات زمانه عوامل مهمی در مقبولیت آن به حساب می­آیند.

امروز، اقتصاد لیبرالیستی به قهرمانی شكست­ناپذیر تبدیل شده است و سایر مكتب­های اقتصادی را براساس معیارها و اهداف خود نقد می­كند و آنها را از جهت مسایل كاركردی و زیربناهای اخلاقی و ارزشی زیر سؤال می­برد و خود را منزه از هرگونه بحث­های ارزشی و اخلاقی تصور می­كند. این مكتب علم اقتصاد را تنها با نام خود ثبت می­كند و سایر مكتب­ها را با اتهام غیر علمی بودن از صحنه می­راند و تا می­تواند خود را به علوم ریاضی و فیزیك نزدیك می­كند. پیروان سرسخت این مكتب گذشته آن را فراموش كرده و از یاد برده­اند كه این مكتب زاده یك مادر فلسفی – اخلاقی و در یك بستر اجتماعی خاص بوده است. اكنون آنها مسئلة فقر را كه یكی از دغدغه­های آن مادر فلسفی- اخلاقی بود در مقابل داشتن نظامی كارآمد، مهارت علمی، قدرت پیش­­بینی زیاد و ریاضیات­زدگی نادیده می­گیرند.

این مقاله خاطرنشان می­كند كه مكتب­های مختلف اقتصادی دارای مبانی فلسفی و اخلاقی هستند و دیدگاه­های اقتصادی آنها بر پایة آن مبانی فلسفی شكل می­گیرند و اقتصاد لیبرالیستی نیز از این قاعده جدا نیست، و این­كه نمی­توان با معیارها و اهداف یك مكتب اقتصادی خاص نظریه­های مكاتب دیگر را بدون در نظر گرفتن مبانی فلسفی، اخلاقی و زمینه­های اجتماعی و تاریخی آنها نقد كرد.

در این مقاله به­طور اختصار به مبانی دیدگاه­های آدام اسمیت كه متأثر از دیدگاه نیوتنی زمانه خود بود، كارل ماركس كه «به كار خود به چشم طلیعه یك علم اجتماعی جدید می­نگریست» (مینی 225:1375)و اقتصاد اسلامی كه متأثر از جهان­بینی حاكم بر شكل­گیری نظریات فلسفی و علمی قبل از انقلاب علمی بود، خواهد پرداخت و در پایان نتیجه­گیری خود را ارائه خواهم كرد.

 

مبانی فكری اقتصاد سیاسی آدام اسمیت

آدام اسمیت در واقع پایه­گذار یك نظام فكری است كه مبانی اصلی اقتصاد متداول امروزی را تشكیل می­دهد. متفكران متعددی قبل از آدام اسمیت در مورد اقتصاد نظریه­پردازی كرده بودند، اما اسمیت تنها به نظریه­پردازی نپرداخت بلكه نظامی دقیق برای اقتصاد طرح­ریزی كرد. «دست­آورد اسمیت اصل لسه فر نبود، بلكه استدلال پی­گیر و سیستماتیك آن بود. اگرچه اصل مزبور در فرانسه زاده شده بود، لیكن به یك بریتانیایی نیاز داشت كه آن را تا نتیجه­گیری منطقی­اش توسعه دهد و شالوده نظریه اقتصادی سازد» (آنیكین 1358 : 155). آدام اسمیت در عصری زندگی می‌كرد كه «نیوتن ولایتی هم‌پایه ارسطو» داشت. نیوتن با بلوغ فراوانش با «ایستادن بر شانه غول‌ها» نظامی هماهنگ، ساده و متحد در حوزه امور طبیعی ایجاد كرده بود. او بر خلاف نظریه ارسطویی مبنی بر اینكه اجسام زمینی و آسمانی از قوانین متفاوتی پیروی می‌كنند نشان داد كه قوانین حركات زمینی و آسمانی یكسان است (كاپلستون 1375: 165). نظام نیوتن دارای خصلت زیبا و هماهنگی بود كه از جهان بینی­ای نشئت می­گرفت كه بعد از انقلاب علمی تقویت شده بود. به این معنی كه «طبیعت دارای نوعی هماهنگی است، این هماهنگی در نوع سادگی متجلی می­شود كه با درك درست قوانین طبیعت قابل دست­یابی است» (برونوفسكی و مازلیش 1379 : 168). طبیعت همیشه از كوتاه­ترین راه می­رود، طبیعت كار بیهوده نمی­كند، طبیعت نه اسراف می­كند و نه در ضروریات خست می­ورزد» (برت 1378: 30). این جهان­بینی نقش مهمی در تاریخ علم دارد فقدان زیبایی و هماهنگی در نظم بطلمیوس دلیلی بود برای آن­كه كوپرنیك آن نظام را رد كند. هم­چنین نظام نیوتنی براساس «اصول متعارف» و قضایا و قوانینی كه نتیجه قیاسی این اصول متعارف هستند. توسعه یافته بود و نیوتن تأكید داشت كه باید سیستم اصول متعارف با رویدادهای عالم واقع تأیید شوند (لازی 1377: 100 و 101).

 


از این که از سایت ما اقدام به دانلود فایل ” مقاله تاثیر مسایل ارزشی و اخلاقی در علم اقتصاد ” نمودید تشکر می کنیم

هنگام دانلود فایل هایی که نیاز به پرداخت مبلغ دارند حتما ایمیل و شماره موبایل جهت پشتیبانی بهتر خریداران فایل وارد گردد.

فایل – مقاله تاثیر مسایل ارزشی و اخلاقی در علم اقتصاد – با برچسب های زیر مشخص گردیده است:
تاثیر مسایل ارزشی و اخلاقی در علم اقتصاد,اثبات گرایی منطقی,اقتصاد دانان,اقتصاد دستوری,اقتصاد اثباتی,نظر علمی,فلسفی,اقتصاد لیبرالیستی,کارل مارکس,دانلود,دانلود مقاله,دانلود تحقیق,دانلود پایان نامه

مطلب مفید دیگر:  جهانگردی در جهان رشته گردشگری و توریسم

جعبه دانلود

برای دانلود فایل روی دکمه زیر کلیک کنید
دریافت فایل


شما ممکن است این را هم بپسندید

مطالب تصادفی


دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *